«Bosh reja» so‘zi so‘nggi paytda tez-tez eshitiladi, lekin ko‘pchilik uchun savol bitta: mening uyim qaysi zonaga tushadi va bu nimani anglatadi? Bu maqola rasmiy xabardagi ma’lumotlarni tartiblaydi va bosh rejani qanday o‘qishni tushuntiradi.
Rasmiy manbada nima deyilgan?
President.uz saytida 2025-yil 14-mayda e’lon qilingan xabarga ko‘ra:
- Toshkent shahrining 2045-yilgacha bo‘lgan bosh rejasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 24-dekabrdagi qarori bilan tasdiqlangan.
- Shahar uchta zonaga — konservatsiya, rekonstruksiya va renovatsiya zonalariga ajratilgan.
- Bosh rejada 300 dan ortiq renovatsiya hududi belgilangan; 2025–2026-yillarga mo‘ljallangan birinchi bosqichda 65 ta loyiha rejalashtirilgan.
- Toshkent va uning atrofidagi yashil hududlarni uch barobar ko‘paytirib, 25 ming gektarga yetkazish maqsad qilingan.
- 2030-yilgacha taxminan 100 km kanallarni rekonstruksiya qilish va ular bo‘yida dam olish hududlarini tashkil etish rejalashtirilgan.
- Xabarda poytaxtda umumiy qiymati 25 mlrd dollarlik 717 ta investitsiya loyihasi shakllantirilgani ham qayd etilgan.
Raqamlarda: 300+ renovatsiya hududi · 65 ta loyiha birinchi bosqichda (2025–2026) · 25 000 ga yashil hudud maqsadi · ~100 km kanal 2030-yilgacha · 717 ta investitsiya loyihasi.
Uchta zona: umumiy ma’nosi
Rasmiy xabarda renovatsiya zonasi aniqroq tavsiflangan. Qolgan ikki zona uchun quyidagi izohlar shaharsozlik amaliyotidagi umumiy ma’noni beradi; aniq qoidalar tasdiqlangan hujjatdan tekshiriladi.
- Konservatsiya — odatda qimmatli yoki barqaror shahar to‘qimasini saqlashga qaratilgan zona: katta o‘zgarishlar cheklanadi.
- Rekonstruksiya — hudud saqlangan holda qayta tashkil etiladi: binolar, ko‘chalar va infratuzilma yangilanadi.
- Renovatsiya — rasmiy xabarga ko‘ra, eski, kam qavatli uylar hamda shaharsozlik va seysmik barqarorlik talablariga javob bermaydigan binolar bosqichma-bosqich olib tashlanib, bo‘shagan yerlarda zamonaviy loyihalar amalga oshiriladigan zona.
Renovatsiya loyihasi nimalardan iborat bo‘lishi kerak?
Renovatsiya faqat eski uylar o‘rniga yangi ko‘p qavatli binolar qurish emas. Yaxshi renovatsiya masterplani mahallani to‘liq ishlaydigan muhit sifatida qayta rejalashtiradi: uy-joy bilan birga maktab, bog‘cha, savdo, sport va jamoat makonlari ham bir vaqtda paydo bo‘lishi kerak.
Masalan, BloomArch’ning Sayqal master-rejasi konsepsiyasida 23,5 gektar hududda quyidagilar ko‘zda tutilgan:
- 6 dan 9 qavatgacha bo‘lgan 66 ta yangi turar-joy binosi;
- yangi tijorat binolari va zamonaviy bozor;
- sport majmuasi, xususiy maktab va bolalar bog‘chasi;
- kundalik ehtiyojlar uchun piyoda yetiladigan xizmat ko‘rsatish markazlari.
Oshkor qilish: Rejali shahar — BloomArch Studio tashabbusi bilan tashkil etilgan media.
Reja va bajarilgan ish — ikki xil narsa
Bosh reja uzoq muddatli yo‘nalishni belgilaydi. Hududning renovatsiya zonasiga kirishi u yerda ertaga qurilish boshlanishini anglatmaydi: aniq loyiha, bosqich, moliyalashtirish va qonunda belgilangan tartib alohida qarorlar bilan hal qilinadi. Shuning uchun xaritadagi rang va real loyiha holatini farqlash kerak.
Muhim: biz aniq manzillar bo‘yicha buzilish yoki ko‘chirish haqida prognoz bermaymiz. Bunday savollarda faqat rasmiy hujjat va vakolatli tashkilot javobiga tayaning.
O‘z hududingizni qanday tekshirish mumkin?
- 1. Rasmiy manbani toping — tasdiqlangan qaror va uning ilovalari: xarita va zonalar.
- 2. Sanani tekshiring — rejaga keyinchalik o‘zgartirish kiritilgan bo‘lishi mumkin.
- 3. Chegarani aniqlang — xaritada hududingiz qaysi zonaga tushishini ko‘ring.
- 4. Zona qoidalarini o‘qing — qavatlilik, funksiya va cheklovlar.
- 5. Aniq loyiha bormi? — alohida qaror, tender yoki rasmiy e’lon mavjudligini tekshiring.
- 6. Rasmiy murojaat qiling — savollar qolsa, tuman hokimligi yoki vakolatli tashkilotga yozma murojaat yuboring.
Mahallalar uchun nimani anglatadi?
Renovatsiya zonasidagi mahallalar uchun asosiy savollar — kompensatsiya va ko‘chirish tartibi, loyiha muddatlari, yangi hududda maktab, bog‘cha, yashil makon va transport bo‘lishi. Rasmiy xabarda mavjud daraxtlarni saqlash, yangi yashil hududlar yaratish hamda eski va zamonaviy mahallalar o‘rtasidagi farqni kamaytirish maqsadi ham qayd etilgan.
Rejali shahar bu jarayonni loyiha sifati nuqtayi nazaridan kuzatadi: piyoda muhiti, soya, jamoat makonlari va ijtimoiy infratuzilma.
Manba: O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy sayti, 14.05.2025 — president.uz/oz/lists/view/8126. Bosh reja xaritasining rasmiy manbasi nashrdan oldin qo‘shiladi.
Keyingi o‘qish: Masterplan nima? · Turar-joy majmuasini qanday baholash kerak
Rejali shahar
Haftalik Urban Digest’ni Telegramda kuzating (havola tez orada).
Rejali shahar — BloomArch Studio tashabbusi bilan tashkil etilgan mustaqil tahririyatli media. Xato topsangiz, bizga yozing: tuzatishlar sanasi bilan belgilanadi.
